The Brutalist İncelemesi – Bir Hayalin Peşinde

Mimarlık, yalnızca binaları değil, insan ruhunu da şekillendirir. Tıpkı taş, çelik ve beton gibi, hayaller, travmalar ve idealler de bir yapıyı inşa eden unsurlar arasındadır. The Brutalist, modern dünyanın katı, sert ve duygusuz yüzüne bir bakış; sanat ve insan arasındaki gerilimli ilişkinin bir portresi. Betona şekil veren eller, aslında kendi kimliğini, geçmişini ve hayatta kalma mücadelesini de şekillendirir.

Brutalizm: Bir Mimari Akım mı, Bir Hayat Felsefesi mi?

Brady Corbet yönetmenliğinde, The Brutalist, 20. yüzyılın sert gerçekçiliğinde filizlenen bir mimarın hikayesini anlatırken aynı zamanda göç, aidiyet, sanatsal kimlik ve bireyin sistem içinde kaybolma tehdidine karşı verdiği mücadeleyi de gözler önüne seriyor. Brutalizm, yalnızca bir mimari akım değil, bir yaşam biçimi; güzellikten çok işlevselliğe, süslemeden çok ham gerçekliğe odaklanan bir felsefe. Tıpkı kahramanın yaşamı gibi sert, köşeli ve zaman zaman ruhsuz.

The Brutalist filminin yalnızca bir sanatçının hikayesi olmadığını, aynı zamanda bireyin kendini var etme çabasına dair evrensel bir anlatı sunduğunu inceliyoruz. Bir bina yalnızca taşlardan mı oluşur, yoksa onu inşa eden insanın umutları ve hayal kırıklıkları da onun bir parçası mıdır? The Brutalist, bu soruların izini sürerken, sanat ve hayat arasındaki keskin sınırları sorgulamamıza neden olacak.

Laszlo’nun Yolculuğu: Bir Hayalin Peşinde

Laszlo (Adrien Brody), Macar asıllı bir Yahudi olarak Nazilerin elinden kurtulduktan sonra Budapeşte’den Amerika’ya göçüyor. Eşi Erzsebet’ten (Felicity Jones) ayrı düşmüş, hayatta olduğundan bile emin değil. Kuzeni Attila’nın (Alessandro Nivola) mobilya dükkanında yaşamaya başlıyor, kendini kömür işinde buluyor. Daha önce proje çizimlerinin yok olduğunu zannederken onlara tekrar kavuşuyor, karısı hasta olsa da ortaya çıkıyor… Kısacası, Laszlo bir şekilde kendine yeni bir hayat kurmaya başlıyor. Amerikan rüyası sayesinde belki zengin değil ama hayatta.

Film bizi daha sonra kahramanımız ve kuzeni ile birlikte zengin bir iş adamının oğlu Harry (Joe Alwyn) ile tanıştırıyor. Babasına sürpriz yapmak isteyen Harry, ikilimizi işe alıyor ve babasının okuma odasını baştan yaratmalarını istiyor. Laszlo, açılır kapanır gizli kapakları olan bir kütüphane, tavanı hayranlık uyandıran şahane bir okuma odası yaratıyor. Ancak baba Harrison Lee Van Buren, yeni tasarımı öfkeyle karşılıyor ve Laszlo’yu evden kovuyor. Fakat bu tasarım ünlenip dergilere bile konuk olunca, kontrol takıntılı Harrison, Laszlo’ya içinde lüks bir anıtın, spor salonunun, kütüphanenin ve daha fazlasının olacağı bir yapı inşa etmesi için teklif götürüyor.

The Brutalist, özünde tabiri caizse bir kurgu biyografi; Amerikan tarihinin gerçek ve kirli sayfalarından birkaçını yüreğinize oturtan bir karakter dramı. Hem de anlatısını koşturmadan, sindire sindire işleyen, karakterini şekillendirmek için vakit ayıran eski usul bir proje. Yönetmen Corbet’in kamera tercihinden filmin görsel yapısına kadar her şey, adeta geçmişe gidip o dönemin Amerika’sını dondurup bugüne getirmiş hissi yaşatan anlatı seçimleriyle baştan sona ince bir planın sonucu.

Sanat ve Güç: Harrison ile Laszlo’nun Çatışması

Bu görkemli ve devasa anlatı, her şeyden önce filmin oyuncu kadrosunun yeteneklerini sergilemesi adına müthiş bir sahne görevi görüyor. Adrien Brody, kulakları rahatsız edebilecek sert aksanı, çaresiz bir zavallı ile hırsı yüzünden tepetaklak gidebilecek bir karakteri incelikle canlandırıyor. Karakterin gemideki çaresiz ve kırılgan haliyle başlayan derinlikli performansı, evliliklerin gül bahçesi olmadığını hatırlatan Erzsebet ile olan ilişkisi ve Amerika’nın sömürücü kesimini temsil eden Harrison ile olan adaletsiz ortaklığı arasında mekik dokurken zirveye çıkıyor.

Öte yandan filmin belki de en güçlü oyuncusu, Brody’nin performansıyla yarışan Harrison rolündeki Guy Pearce. Pearce, kolayca klişe bir kötü karakter olarak resmedilebilecek bir figürü inanılır bir zemine çekiyor ve kendinden gerçekten nefret ettiriyor.

Estetik mi, İşlev mi? Sinematografinin Gücü

Filmi bu derece etkili kılan öğelerden biri de görüntü yönetmenliği. Lol Crawley’nin sinematografisi, ters yüz olmuş Özgürlük Heykeli ile başlayan ve karakterleri farklı kadrajlara sıkıştırarak seyirciyi bir sohbetin parçası gibi hissettiren tercihlerle karamsar bir dünyaya davet ediyor. Daniel Blumberg’in gergin ve tekinsiz müzikleri de buna müthiş bir zemin hazırlıyor.

The Brutalist, belki her kesime hitap etmeyebilecek bir film. Nazilerden kaçan, karısını ve yeğenini ardında bırakan, Amerika’ya ayak basar basmaz kutlamayı bir hayat kadınıyla yapan, ağrılarını dindirmek için madde kullanımına yönelen, felakete giden yolların taşlarını döşeyen; iyi ama pek de sevilesi olmayan bir kahramanın gözünden anlatılan karanlık bir hikâye. İlk yarıda yükselen, ikinci yarıda ise eşi ve Harrison ile olan adeta bir satranç oyununa benzeyen mücadelesiyle tekrar düşüşe geçen hüzünlü ve hırslı bir adamın hayatı. Öyle ki, işler ters gidince, başarıya ulaşmak için hiç gerekmediği halde kendi parasını bile gözden çıkaracak kadar hırslı bir kurbanın hikayesi.

Amerikan Rüyasının Çöküşü: The Brutalist’in Mesajı

Yönetmen Brady Corbet, aynen Laszlo’nun Bauhaus kökenli Brutalist, güçlü ve sağlam mimari eserleri gibi bir proje üretmiş. Adım adım ilerleyen, ilerledikçe farklı katmanları açılan, genel olarak rahatsız edici karakterlerle dolu, sağlam ve görkemli bir yapım. Ancak Erzsebet gibi karakterlerle yeterince vakit ayrılmadığı için anlatının bir ayağı yere tam basamıyor. Corbet’in büyük bir şeyi detaylıca anlatma isteği de filme çelme takıyor. 3,5 saatlik devasa süresi ile film, herkesin harcı olmayabilir.
The Brutalist, yalnızca bir adamın mimari serüvenini anlatmıyor; aynı zamanda ideallerin, sanatın ve insan ruhunun zaman içinde nasıl aşındığını da gözler önüne seriyor. Laszlo, yükselmek için beton yığınları inşa ederken, kendi kimliğini de bu sert ve köşeli yapılara hapsediyor. Amerikan Rüyası, onun için bir kurtuluş değil, aksine bir mahkeme salonu gibi: Yargılanıyor, tartılıyor ve sonunda reddediliyor.

The Brutalist Ödülleri

Yazar: Selim Yılmaz