Nosferatu incelemesi ile sizlerleyiz. Bazı hikayeler zamanın ötesindedir. Onları öldüremez, unutamaz, yalnızca karanlığın içinde yankılanan bir fısıltı gibi hissetmeye devam edersiniz. Nosferatu, sinemanın en eski kâbuslarından biri olarak, neredeyse bir asır sonra yeniden doğuyor. Ancak bu, yalnızca bir vampir hikayesi değil; insanın en derin korkularının, arzu ve ölüm arasındaki ince çizgide nasıl şekillendiğinin bir portresi.
Robert Eggers’in gözünden Nosferatu, bir dehşet hikayesinin yanı sıra aynı zamanda gotik bir şiir, bir lanetin vücut bulmuş hâli. Gölgelere hapsolmuş bir varlık, yaşamın en kırılgan yanını tehdit ediyor: özgürlüğü, aşkı ve insan ruhunun ışığını. Peki bu karanlık figür, yalnızca bir yaratık mı, yoksa insanlığın kaçamadığı en eski korkularının bir yansıması mı?
Eggers’ın Gotik Dünyası: Karanlığın İçinde Kaybolmak
Bu yazıda, Nosferatu’nun modern sinemada nasıl yeniden şekillendiğini, korku sinemasının köklerine nasıl bir saygı duruşunda bulunduğunu ve zamanın bile silemediği bu ölümsüz hikayenin neden hâlâ bizi gölgelerden izlediğini inceleyeceğiz.
Esasında Nosferatu, dünyaya Bram Stoker’ın Drakula’sının hayrı meşru çocuğu olarak gelmiş, aynı adlı 1922 tarihli sessiz filmle sinema tarihinde büyük iz bırakmıştı. Yazar Stoker’ın ailesinden izin alınmadan, bariz şekilde Drakula romanından esinlenerek Nosferatu’yu çeken yönetmen F.W. Murnau, o günlerde eserinin bambaşka bir ruhla tekrar hayat bulacağını düşündü.
The Witch, The Lighthouse ve The Northman gibi filmlerle tanıdığımız senarist ve yönetmen Robert Eggers ise, aradan geçen 102 yılın ardından kendi imzasını attığı iddialı Nosferatu’sunu kameraya aldı. Soluk ışık, sisler, boğucu kasvet ve ölümün dipsiz karanlığı. İşte Eggers’ın Nosferatu filmi size bunları vaat ediyor.
Orijinal Nosferatu’ya o kadar da bel bağlamayan ve kendi yolunu çizen Eggers, muhtemelen uzun süre boyunca sinema salonlarında bir benzerine denk gelemeyeceğiniz görsel ve işitsel bir harika üretmiş. Transilvanya’nın karlar altındaki dağlarının gölgesinde yaşayan Kont Orlok ile ilk tanışma anımızdan, filmin ilk histeri krizli açılış sekansına ve hatta rahatsız edici son sahnesine kadar sizi sarıp sarmalayacak, ürpertecek, boğacak ve gözle göremediğiniz koca bir tehdit hissi var.
Eggers, bariz bir şekilde her bir sahnenin üzerine titreyerek, Jarin Blaschke’nin neredeyse renklerden tamamen arınmış görüntü yönetimiyle gotik korku aşıkları için adeta kocaman bir hediye paketi sunuyor. Ama ne yazık ki her şey bundan ibaret değil.
Kan, Arzu ve Ölüm: Nosferatu’nun Psikoseksüel Gerilimi
Nosferatu, yalnızca bir korku figürü değil, aynı zamanda bir lanetin vücut bulmuş hâlidir. Eggers’ın anlatımında, Kont Orlok’un yalnızca kan peşinde koşan bir canavar olmadığını, aynı zamanda ölümün, saplantının ve kaçınılmaz kaderin cisimleşmiş hâli olduğunu görüyoruz. Orijinal 1922 yapımındaki ifadesiz ve hayaletvari varlığı, Eggers’ın yorumuyla neredeyse şeytani bir cazibeye bürünüyor. Orlok’un varlığı, yalnızca kurbanlarını değil, filmin geçtiği dünyayı da yavaşça tüketen bir gölge gibi işlenmiş.
Hikayenin merkezinde, Thomas ve Ellen’ın kırılgan ilişkisi yer alıyor. Thomas, kariyerinde yükselme arzusuyla yola çıkan bir adamken, Ellen ise geçmişin ve geleceğin arasında sıkışmış bir ruh gibi. Nosferatu’nun hikayesi, yalnızca vampir efsaneleriyle değil, aynı zamanda insanın kendi tutkularına nasıl yenik düştüğüyle de ilgili. Eggers’ın versiyonunda, Orlok yalnızca bir avcı değil, aynı zamanda bir baştan çıkarıcı, bir kader temsilcisi.
Alman Ekspresyonizminden Günümüze: Sinemada Nosferatu Efsanesi
Orlok’un Thomas’ı yavaş yavaş zihinsel ve fiziksel olarak çökertmesi, filmde adım adım işlenen bir gerilim unsuru. Thomas’ın ilk başlarda tamamen normal görünen, ancak Orlok’un gölgesinde giderek tükenen varlığı, karakterin trajedisini vurguluyor. Aynı şekilde Ellen’ın Orlok ile olan tuhaf ve açıklanamaz bağını keşfetmesi, filmin psikoseksüel gerilimini daha da artırıyor. Ellen, Orlok’u istemiyor ancak onun varlığına karşı koyamıyor. Onun çekimi, aşk ile korkunun iç içe geçtiği bir noktaya ulaşıyor.
Eggers, Nosferatu efsanesini salt bir vampir hikayesi olarak değil, insan doğasının en akranlık korkularını yansıtan bir anlatı olarak ele alıyor. Orlok’un Almanya’ya gelişi, yalnızca bir karakterin yolculuğu değil, aynı zamanda bir kabusun yavaşça gerçeğe dönüşme süreci gibi işlenmiş. Orlok’un gemideki yolculuğuyla başlayan bu dehşet, Almanya’ya ulaştığında bir kıyamet atmosferine bürünüyor.
Ölümsüzlük Laneti: Orlok’un Kaçınılmaz Kaderi
Bu noktada Eggers’ın anlatımı, Coppola’nın Drakula’sına benzeyen bir gotik saplantıyı mı temsil ediyor, yoksa Orlok’un varlığı gerçekten de sadece bir insanın iç dünyasındaki boşluğun fiziksel yansıması mı? Nosferatu, yalnızca kan emen bir yaratık değil, aynı zamanda insan ruhundaki karanlığın, arzuların ve kaçınılmaz sonun bir temsili.
Nosferatu kendisini orijinal filmden ayrı bir yerde konumlandırıyor ve vampir mitinin her daim bir parçası olan romantizm ve cinselliği hikayenin tam merkezine oturtuyor. Francis Ford Coppola’nın meşhur Drakula filmindeki saplantılı gotik aşk hikayesi, burada yerini daha çok psikoseksüel bir gerilime bırakmış. Daha filmin ilk dakikasından Ellen ile Orlok arasındaki garip bağı öğreniyoruz ve senaryo her nedense bunu fırsat bulduğu her anda karşımıza tekrar getiriyor.
Ellen rolündeki Lily-Rose Depp’in bazen abartıya kaçan ama etkileyici oyunculuğu ile seyirci olarak filmin sonuna kadar tüylerimiz diken diken izliyoruz. Senaryoyu da kaleme alan Robert Eggers, önceki tüm uyarlamaları bir kenara itmiş ve diğer tüm karakterlerin iki boyutlu birer figürasyona dönüştüğü 2 saat 12 dakikalık bir yolculuk hazırlamış.
Katil palyaço Pennywise rolüyle yıldızı iyice parlayan Bill Skarsgård’ın ürpertici Kont Orlok’unu saymazsak, Thomas rolündeki Nicholas Hoult da dahil olmak üzere, haklarında neredeyse hiçbir şey bilmediğiniz ve bilmeyeceğiniz karakterlerin dahil olduğu bir koşuşturmaca. Kont Orlok kadim bir kötülük, yaşayan bir ölü ve yer aldığı her sahnede sadece attığı adımlarıyla bile perdeye dikkat kesilmenizi sağlıyor.
Beraberinde sürüklediği umutsuzluk hissi, muazzam görüntü yönetimi ve ses kurgusuyla içinize kadar işliyor. Ancak neredeyse çıplak bir iskelet hâlindeki hikaye, Eggers’ın ani kesmeler ve kurgu numaralarıyla heyecanı yükseltme çabalarına rağmen yaşadığınız bu güçlü etkiyi yavaş yavaş eksiltiyor.
Sanat mı, Hikaye mi? Nosferatu’nun Eksiklikleri
Çok güçlü başlayan film ilk yarıyı tamamlarken sürekli tekrar ettiği rüya sekansları, krizler ve yavan kalan repliklerle hızı kesiyor. Hikaye ayağı artık tamamen Almanya’ya taşındığında ise Eggers’ın sizi mümkün olan tüm görkemli numaralarıyla büyülediği ancak fazlası olmadığını görmeye başlıyorsunuz. Bu gidişata Bill Skarsgård’ın muhtemelen izleyeceğiniz en tiksinti verici vampir yorumu da engel olamıyor.
Bu arada, Orlok’un folklorik tasarımı, Skarsgård’ın Romence aksanlı hükmeden sesi, midenizi kaldıran plastik makyajı ile beraberinde her şey kusursuz. Buna performansı için ciddi bir emek verdiği belli olan Skarsgård da dahil tabii.
Filmin görsel bir harika olması dışında elindeki en büyük kozu, Skarsgård’ın sadece perde üzerinde olsa bile, sizi tehlikedeymişsiniz hissine sürükleyen dehşetli etkisi. Bu arada filmin, Orlok’u bir bütün olarak hemen göstermemesi ve adım adım suretiyle bizi tanıştırma kararı da çok yerinde.
Nosferatu yalnızca sinematografisi ve Skarsgård’ın performansı ile de parlamıyor. Dönemi bire bir yansıtan setleri ve muazzam kostüm işçiliği de yapımın en güçlü yanlarından. Uzun lafın kısası, Nosferatu bütçesinin de yardımıyla teknik anlamda kusursuza yakın bir iş.
Yine de tüm bu görkemin altında, her şeyi taşıması gereken senaryonun yetersizliği, filmin bambaşka bir seviyeye çıkmasına engel oluyor. Keza, aynı çizgide ilerlemeyen oyunculuklar da filme ciddi bir darbe vuruyor. Yönetmen Eggers’ın oyuncu yönetimi için söyleyebileceğim fazla bir şey yok. Bir sahnede Lily-Rose Depp’in performansı ile büyülenirken, yine aynı oyuncuyu filmin bir başka sekansında çok vasat bir oyunculuk sergilerken izliyorsunuz, bağırıyor adeta
“Merhaba ben aktörüm ve oyunculuk sergilemeye çalışıyorum.”
Hikayeye belki de adımını fazla geç atan Van Helsing muadili Profesör Von Franz rolündeki Willem Dafoe, yine o yarı çatlak halleriyle filme tekrar bir nefes veriyor.
Aaron Taylor-Johnson ve eşi rolündeki Emma Corrin, senaryonun kendilerine verdiği karakterlerle ellerinden geleni yapmışlar. Ancak zayıf bir hikaye iskeletinin üzerinde ilerleyen film, ne karakterlerle bağ kurmanıza izin veriyor ne de çok sert bir darbeye dönüşebilecek finalin daha zayıf bir son söz olmasına engel olabiliyor. The Northman’ın ardından siz de kendinizi bir kez daha Robert Eggers’ın senaryolarla olan sorunlu ilişkisini düşünürken buluyorsunuz.
Nosferatu’nun Gölgeleri Hala Peşimizde mi?
Nosferatu, pek çok açıdan aşkla hayata geçirildiği açık bir proje. Sinematografi, görsel tasarım ve ses düzenlemesiyle kesinlikle birinci sınıf. Ancak elindeki tüm numaralara rağmen, anlatacak iki saati hak edecek bir hikayesi yok ve Eggers bu anlamda sınıfta kalıyor, üzgünüm. Kendisi, bilim ile inancı karşı karşıya getiren, okült temalarla dolu, kötülüğün doğası üzerine de eğilen psikoseksüel bir korku filmi için yola çıkmış ancak tüm yapıyı sadece semboller üzerinden kurup, senaryosunu buna göre şekillendirmediği için elindeki işi baltalamış gibi. Özet olarak salondan son derece teknik başarıları görebilirsiniz, bu başarıları yüzünden etkilenerek ve derin bir rahatsızlık hissiyle çıkabilirsiniz ama harika bir filmin vereceği tatmin hissi muhtemelen yanınızda olmayacak.
Eggers’ın Nosferatu’su, kanla yazılmış bir aşk hikayesi mi, yoksa aşkın bile kurtaramayacağı bir lanetin tekrarı mı? Thomas kaçabilir mi? Ellen kurtarılabilir mi? Orlok’un gölgesi gerçekten de güneş doğduğunda yok olur mu, yoksa sonsuza kadar izimizi mi sürer?
Orlok, bir yaratık olmaktan öte, kaderin kaçınılmaz eli gibi, herkesin kaçmaya çalıştığı ama eninde sonunda boyun eğdiği bir karanlıktır.
Belki de asıl mesele, Nosferatu’dan kaçmak değil, onun kim olduğunu kabul etmektir. Çünkü korku, biz onu inkar ettikçe daha da güçlenir. Gölgelere bakmayı reddedenler, en büyük dehşeti karanlıkta yakalandıklarında yaşarlar. Ve belki de Nosferatu, hiçbir zaman gitmemiştir, sadece bizim onu fark etmemizi bekliyordur.
Yazar: Selim Yılmaz
Gotik bir atmosferde geçen film, genç bir kadının tutkulu bir vampirle arasındaki karmaşık ilişkiyi merkeze alıyor. İlişki, korkunç olayların yaşanmasına neden olurken, seyirciyi gerilim dolu bir hikayenin içine çekiyor. Büyüleyici atmosferi ve etkileyici ana temasıyla film, izleyicileri derin düşüncelere sevk ediyor ve unutulmaz bir deneyim yaşatıyor.
Nosferatu
Nosferatu
İnceleme Özeti
Özet
Bu film, Coppola'nın 1992 yapımı Bram Stoker's Dracula'sındaki yenilikleri ve derinliği tam olarak yakalayamıyor. Coppola'nın eseri, hem tema hem de görsellik açısından (kostümler, yaratık tasarımı, set tasarımları vb.) oldukça etkileyiciydi ve tüyler ürpertici bir atmosfer sunuyordu. Nosferatu ise daha sade bir yaklaşım sergiliyor ve bu nedenle beni fazla şaşırtmadı. Yine de, belki Nosferatu'nun tasarımı daha korkutucu olsaydı, bu durum filme ekstra bir boyut katabilirdi. Genel olarak filme 5-6 puan veriyorum ve bu tamamen kişisel bir tercih; belki bazı izleyiciler daha farklı bir deneyim yaşayacaktır.
- Oyunculuk6
- Senaryo9
- Akıcılık5
Bir Yorum Bırak