Gerçeğin Gölgesinde: 11 Başlıkta Zindan Adası’nın Akıl Labirenti

Bak Bu Olur olarak Zindan Adası incelemesi ile sizlerleyiz. İnsanın en karmaşık yönleri olan psikolojik rahatsızlıklar, gerçeklik algısı ve rüyalar gibi konular, her zaman sinemanın gözdesi olmuştur. Filmde gözden kaçırdığınız detaylar ve katmanları keşfetmek için heyecanla ilerleyelim.

Hikayenin Temel Dinamikleri: Zindan Adası İncelemesine Başlıyoruz

Zindan Adası adındaki bir yerde, daha önce cinayet işlemiş bir hasta firar etmiştir. Olayı soruşturmak için iki dedektif görevlendirilmiştir. Film, bir feribotla adaya gelmek üzere olan başrol Teddy Daniels’in kusma sahnesiyle başlar. Teddy, su tutmuştur ve kendi kendine sürekli “Alt tarafı su” diye tekrarlamaktadır. Ancak bu öylesine söylenmiş bir söz değildir. Federal dedektif olan Teddy, güverteye giderek ortağı Chuck ile tanışır. Durumu fark eden Chuck, “İyi misin?” diye sorar. Teddy’nin yanıtı yine “Alt tarafı su” olur. Chuck, “Evli misin?” diye sorar, Teddy ise “Evliydim, o öldü” diye cevap verir. Bu yanıt, izleyicide bir merak uyandırır ve Teddy’nin geçmişine dair ipuçları vermeye başlar.

Adaya vardıklarında, onları karşılayan polislerin dedektiflere bakışlarının gergin olduğu görülmektedir. Polisler, güvenlik tedbirleri amacıyla dedektiflerden silahlarını ister. Teddy, silahı hızlıca verirken, ortağı Chuck acemilik çeker ve Teddy bunu fark eder. Teddy, yetkili polise, adamlarının biraz gergin olduklarını söyler, polisin cevabı ise “Şu anda hepimiz gerginiz efendim” olur. Bu, adada aslında bir şeylerin döndüğünü hissettirir.

Bahçeye girdiklerinde ise burada en tehlikeli hastaların bulunduğu söylenir. Ancak oradaki hastalar, başrolümüz Teddy’yi tanıyor gibi bir his uyandırır. Rachel Solando isimli bir hasta hücresinden kaçmıştır ve Teddy ile Chuck’ın adaya gelme sebebi bu olayı araştırmaktır. Dedektifler, adadaki hastalardan sorumlu psikolog Dr. Cawley’e götürülür. Doktor, onlara kaçan hasta ile ilgili bilgiler verir; Rachel, geçmişte 3 çocuğunu boğarak öldürmüştür.

Kaçışın Gizemi ve Notun Önemi

Teddy, deniz tutmasından dolayı başının ağrıdığını belirtir ve Dr. Cawley’in getirdiği ilacı içer. Doktor, Rachel’in odasından nasıl kaçtığını anlayamadıklarını söyler. Kapı dışarıdan kilitlidir ve pencerelerde demir parmaklıklar vardır; yani kaçması imkansız gibi görünmektedir. Sonrasında, dedektifler odayı incelemeye gider. Teddy etrafa bakarken yerde bir kağıt bulur; kağıtta “4 YASASI – 67 KİM” yazmaktadır. Doktor, yazının Rachel’e ait olduğunu doğrular, ancak 67 numaranın ne anlama geldiğini anlayamazlar. Teddy, bunun önemli bir ipucu olduğunu düşünerek notu kendine saklar.

Derinlemesine Araştırma ve Gerçekler

Ardından Rachel’in geçmiş olabileceği yerlere bakmaya karar verirler. Dr. Cawley, Rachel’in kaçtığı saatte çıkış yönünde 7 personelin olduğunu söyler. Rachel, odasından kaçsa bile onlara görünmeden kaçma olasılığı düşüktür. Teddy, tüm personellerle konuşmak istediğini belirtir. Doktor pek isteksiz olsa da ısrarlara dayanamayıp personelleri bir araya toplayacağını söyler. Çevreyi kontrol ettiklerinde yüksek kayalıkların olduğunu fark ederler. Rachel kaçmış olsa bile, bu kayalıklardan düşüp ölme olasılığı yüksektir. Teddy, kayalıklardaki mağaraları sorar; polis oraya ulaşmanın imkansız olduğunu söyler. Her yer zehirli sarmaşıklarla doludur ve Rachel’in ayakkabısı bile yoktur.

O sırada, film için önemli bir yere sahip olan deniz feneri ile karşılaşırlar. Teddy, deniz fenerini sorduğunda polis bunun kontrol edildiğini söyler. Teddy, deniz fenerinden şüphelenmeye başlar. Personeller toplandığında, Rachel’i hiç görmediklerini söylerler. Bu sırada Teddy, personellerden birinin başının eğik olduğunu fark eder. Teddy o personeli biraz sıkıştırınca, o gün bir kereliğine tuvalete gittiğini söyler. Bu durumu duyan Dr. Cawley oldukça sinirlenir.

Tüm olanlardan sonra Teddy, adada ona söylenen her şeyin yalan olduğunu düşünmektedir. Başta Dr. Cawley olmak üzere hiç kimseye güvenmemektedir. İlerleyen zamanlarda Teddy, adadaki birkaç hastayı ve görevliyi sorgulamaya başlar. Onlara Andrew Laeddis isimli bir hastayı tanıyıp tanımadıklarını sorar, fakat hiç kimse onu tanımamaktadır. Sorgulamalardan sonra ortağı Chuck, Teddy’ye Andrew Laeddis’in kim olduğunu sorar. Teddy, Andrew Laeddis’in geçmişte eşiyle yaşadıkları apartmanın bakımından sorumlu olduğunu belirtir. Eşinin ölümüne sebep olan yangını Andrew Laeddis çıkarmıştır. Teddy, Andrew’un bu adada olduğunu öğrenince görevi kabul etmiştir; amaçlarından biri de budur.

Gizem Derinleşiyor

Aslında Teddy, Andrew’un adadaki polislerin girmelerini yasakladığı C koğuşunda olduğunu düşünmektedir. Adayla ilgili gizem giderek artmaktadır. Öte yandan, Teddy’nin adaya gelme nedeni sadece Andrew Laeddis değildir; adada hastalar üzerinde zihin deneyleri yapıldığını düşünmektedir. Teddy, ortağı Chuck’a araştırma yaparken ulaştığı kişilerin hiçbiriyle ada hakkında konuşmadığını, bunun birileri tarafından korkutulduklarını söyler. Konuştuğu kişiler bir şey anlatmayınca Teddy, eskiden adada kalan George isimli bir hastaya ulaşır. George, normal bir üniversite öğrencisiyken psikiyatrik bir çalışmaya katılmış ve ardından çalışmadan sonra üniversitedeki profesörünü öldürmüştür. Bu yüzden onu Zindan Adası’ndaki C koğuşuna göndermişlerdir.

Geçmişin Gölgeleri

Teddy, Andrew’un tıpkı George gibi C koğuşunda olduğunu düşünmektedir. Dedektif Chuck, bu duruma ikna olmamış ve George’un deli bir hasta olduğunu, ona nasıl inandığını sorar. Teddy’nin cevabı ise “Deliler mükemmel kurbanlardır; konuşurlar ama kimse kulak asmaz” şeklindedir. Ardından Chuck, Teddy’ye önemli bir soru sorar: “Adayı araştırmaya başladın ve birden bire burada görevlendirilecek bir polise mi ihtiyaç duydular?” Chuck, Teddy’nin adaya bilerek gönderildiğini ve Rachel diye birinin varlığının şüpheli olduğunu belirtir. Eğer Chuck haklıysa ve adaya bilerek gönderildilerse, etrafları sarılmış demektir ve Teddy artık adanın tutsağıdır.

Kıyafetleri yağmurda ıslandığı için dedektiflere geçici kıyafetler verilir; aynı zamanda ıslanan sigaraları da yenilenir. Doktorların toplantısı esnasında, odaya giren ikili koğuşlarda 66 hasta olduğunu öğrenir. Teddy, doktora Rachel’in notundaki 67 numarasını hatırlatır; çünkü Teddy 67 numaralı bir hasta daha olduğunu ve onlardan saklandıklarını söyler. Doktor ise 67 numaralı bir hasta olmadığını belirtir; ayrıca Rachel’in adadaki deniz fenerinin yakınlarında bulunduğunu söyler. Sonrasında Rachel’i sorgulamak için girişimlerde bulunurlar ama şüpheli bir şey bulamazlar. Teddy’nin migren ağrıları arttığında, doktor bir kez daha ona ilaç verir. Teddy, başta istemediğini söylese de ağrıya dayanamayıp ilacı içer.

Biraz uyuduktan sonra Chuck ile birlikte Andrew Laeddis’i bulmak için gizlice C koğuşuna giderler. Teddy, C koğuşundaki hücrelerden birinde George ile karşılaşır. George, adada ona yapılan her şeyin bir oyun olduğunu anlatır ve “Bütün bunlar senin için, araştırma yaptığın falan yok, sen labirentteki faresin” der. Teddy, George’a yanıldığını söylediğinde, George “Buraya geldiğinden beri hiç yalnız kaldın mı? Ortağınla daha önce çalışmış mıydın?” diye sorar. Teddy, ortağına güvendiğini belirttiğinde George, “Oyunu çoktan kazanmışlar. Kendini fenere götürecekler ve beynine ameliyat yapacaklar” der.

Fenerin Sırrı

Teddy, adada bir şeyler döndüğünün farkındadır ve fenerden de şüphelenmektedir. Ayrıca George, Andrew’un C koğuşunda olmadığını belirtir. Diğer koğuşlarda da olmadığına göre geriye yalnızca deniz feneri kalmıştır. Ardından Chuck, Teddy’ye Andrew Laeddis’in giriş formunun bulunduğunu söyler. Teddy, kağıda sonra bakacağını belirtir; çünkü George ile konuştuktan sonra artık Teddy’ye güvenmemektedir. Artık deniz fenerine gitmeye karar verir.

Mağaradaki Karşılaşma

Fenere gitmek için kayalıklardan inerken bir mağara ile karşılaşır. İçeride bir kadın görür. Konuşmaya başladıklarında kadın, gerçek Rachel Solando olduğunu söyler. Ayrıca Teddy’ye anlattıklarının yalan olduğunu, kendisinin hiç çocuğu olmadığını, evlenmediğini ve eskiden adada doktor olduğunu aktarır. Rachel, adadakilerin hastaların beynindeki bazı sinirleri aldıklarını, böylece hastaları daha uysal yaptıklarını belirtir. Rachel, bu ameliyatların ileride daha kötüye kullanılabileceğini düşündüğü için yapılanlara itiraz etmiştir. Bu yüzden adadakiler, Rachel’in delirdiğini öne sürüp onu hücreye kapatmışlardır.

Rachel, Teddy’ye son zamanlarda başının ağrıyıp ağarmadığını sorar. Teddy, migreni olduğunu söyleyince Rachel korkar ve adadakilerden ilaç ya da sigara alıp almadıklarını sorar; Teddy, birçok defa ilaç ve sigara aldığını itiraf eder. Rachel, bu ilaçların etkisiyle önce ellerinin titremeye başladığını söyler. Teddy eline bakar ve ellerinin titremekte olduğunu fark eder. Rachel’a fenerde ne yapıldığını sorar; Rachel ise tıpkı George gibi fenerde beyin ameliyatı yapıldığını belirtir. Artık başka seçeneği kalmamıştır.

Ertesi gün Teddy geri döndüğünde hastaların ona endişeli şekilde baktıklarını görür. Görevliler de Teddy’ye bu şekilde bakmamaları için uyarmaktadır. Burada Dr. Cawley ile konuşurken doktor, Teddy’ye sigara uzatır. Teddy, Rachel ile konuştuklarını hatırlayıp sigarayı bıraktığını söyler ve reddeder. Ardından ortağı Chuck’ın nerede olduğunu sorar; doktorun cevabı ise “Sizin ortağınız yok; buraya yalnız geldiniz” olur. Teddy, doktorun bu cevabından sonra onu hasta gibi göstereceklerini düşünür; tıpkı Rachel Solando’ya yaptıkları gibi.

Doktor, Teddy’ye “Bana ortağınızdan bahsedin” der. Teddy, anlamamazlıktan gelip “Hangi ortak?” diye cevap verir; onlara koz vermek istemez. Teddy’ye göre Chuck’ın varlığını reddetmelerinin bir diğer nedeni de onu yakalayıp denek olarak kullanmalarıdır. Ortağı Chuck’a da deniz fenerinde deney yaptıklarını düşünür ve fenere gitmek için denize atlar. Fenerde nöbet tutan gardiyanı etkisiz hale getirdikten sonra silahını alıp fenerin içine doğru yönelir. İçeri girdiğinde sadece merdiven ve boş odalar görür. En üst kata ulaştığında burada da ameliyatla ilgili bir şey yoktur; karşısında sadece Dr. Cawley bulunmaktadır.

Doktor, Teddy’nin elinde tuttuğu silahın boş olduğunu söyler. Teddy kontrol ettiğinde haklı olduğunu görür. Hatta doktor, Teddy’nin titremelerinin ve halüsinasyonlarının farkındadır ve ileride artacağını söyler. Teddy, ona ilaç verdiklerini bildiğini söyler; ayrıca Rachel’i bulduğunu ve onu asla yakalayamayacaklarını belirtir. Doktor, bunu duyunca halüsinasyonlarının sandığından daha şiddetli olduğunu söyler. Çünkü gerçekten Rachel Solando diye biri yoktur. Teddy’nin elindeki titremeler, doktorun verdiği ilaçlardan ya da sigaradan dolayı değildir; aksine ona ilaç vermedikleri için bu haldedir. Çünkü hasta olduğu için 2 yıldır bu ilaçları kullanmamaktadır.

Gerçeklerin Ortaya Çıkışı

C koğuşundaki 67. hasta Teddy Daniels’in ta kendisidir. Andrew Laeddis, Teddy Laeddis ile aynı kişidir. Dolores, Andrew’un eşidir; Rachel’in hücresinde bulunan nottaki 4 yasasını da açıklar. Doktor bu gerçekleri açıkladığında, Andrew bunları reddeder. Onu hasta olduğunu inandırmaya çalıştıklarını, bunun bir oyun olduğunu söylemeye devam eder. Ortağının nerede olduğunu sorduğunda Chuck içeri girer. Aslında dedektif Chuck diye bildiğimiz kişi, Andrew Laeddis’in doktorudur ve 2 yıldır onunla ilgilenmektedir. Film boyunca ortağı gibi rol yaparak Andrew’i güvende tutmaya çalışmıştır.

Peki, tüm bunlar ne içindi? Andrew eski bir federal polis olduğu için tehlikeli bir hastadır. Kafasında işlediği suçu unutmak için sahte bir hikaye yaratmıştır. Bu hikaye, film boyunca gördüğümüz hikayedir. Doktor ve tüm ada, bu hikaye gerçekmiş gibi rol yaparak Andrew’i tedavi etmeye çalışmışlardır. Ona kafasında ürettiği hikayenin saçma olduğunu göstermeye çalışmaktadırlar. Andrew, görevde olduğunu düşünürken Rachel Solando’yu aramaktadır; doktor ona Rachel diye birinin olmadığını anlatmaya çalışıyordu.

Tüm sahnelerde doktor, Rachel diye biri olsa hücresinden kaçmasının imkansız olduğunu göstermeye çalışıyordu. Personellerin toplandığı sahnede bir personel kısa bir süre tuvalete gittiğini söyleyince doktor çok sinirlenmişti; çünkü Andrew’e kaçışın imkansız olduğunu anlatmaya çalışıyorlardı. O personel boşboğazlık edip Andrew’e sıkışıp tuvalete gittiğini söyleyince Andrew’e şüphelenecek bir sebep çıkmıştı. Bu yüzden tedavi için tasarladıkları tiyatroda aniden değişiklik yaptılar ve sahte bir Rachel üretip onu bulduklarını Teddy’ye söylediler. Böylece Andrew, adada gizemli bir şey olmadığını anlayacak ve kendi ürettiği sahte hikayeden vazgeçecekti. Ancak durum böyle gerçekleşmedi; Andrew şüphelenmeye devam etti.

Film boyunca doktorlar, ilaçlarla Andrew’i sakin tutmaya çalışmışlardı; ancak Andrew şüphelenmeye başladıkça ilaçları reddetmişti. Bu yüzden titremeleri ve halüsinasyonları şiddetlendi. Aslında mağarada Rachel diye biri yoktu; bu sahne tamamen Andrew’in hayal ürünüydü. İlaçları almadığı için zihni giderek bulanıyordu. Zaten mağarada Rachel’i bulduğunda, mağarada nasıl hayatta kalabilirdi? Yiyecek ve su yok; adada zehirli sarmaşık dışında herhangi bir şey yetişmiyor. Yani hayatta kalması imkansızdır.

Geçmişin Karanlığı

Peki Andrew neden bu sahte hikayeyi üretti? Andrew’in eşi Dolores akıl hastasıydı; manik depresif ataklar geçiriyordu ve intihara meyilliydi. Andrew’in işte olduğu bir gün, üç çocuğunu evlerinin yanındaki gölde boğarak öldürmüştü. Filmin başındaki su detaylarını hatırlarsak anlayabiliriz. Eşinin yangında öldüğü de doğru değildi; doğru olan şey ise eşinin ölümüne kendisinin sebep olduğuydu. Çünkü Andrew, eve gelip çocuklarının öldüğünü görünce… işte bu yüzden bu hikayeyi tasarladı ve başrol kendisiydi.

Zindan Adası’na eşini öldüren Andrew Laeddis isimli hastayı bulmak için gelen federal bir ajandı (Teddy); fakat farkında olmadan hikayedeki kötü karakter aslında kendisiydi. Dr. Cawley, Andrew’i tedavi etmek için uyguladığı bu modern tekniğin sebebi, bazı meslektaşlarıyla fikir ayrılığına düşmesiydi. Andrew geçmişinde federal bir polis olduğu için tehlikeli bir hastaydı. Bazı doktorlar ve polisler ona lobotomi yapılmasını düşünmüşlerdi; böylece beynindeki sinirler kesilerek zararsız hale getirilecekti. Fakat bunu yaparlarsa, Andrew’in ölüden farkı kalmayacaktı (tıpkı A Clockwork Orange filmindeki Alex’in son hali gibi). Dr. Cawley bu yönteme karşı çıktı ve Andrew’i son bir kez tedavi etmeye çalışmıştı.

Andrew geçmişini hatırlamaya başlamıştı. Kafasında sildiği büyük acıyı hatırladığında bunu kaldıramayıp bayılmıştı. Andrew uyandığında doktorların sorularını cevaplıyor ve her şeyi hatırladığını, artık kabullendiğini söylüyor. Dr. Cawley, aslında bu tedaviyi 9 ay önce denediğini ve işe yaradığını; ancak Andrew’in tekrardan bir hikayeye inandığını belirtir. Aynı gerilemenin yeniden yaşanmayacağından emin olmak istemektedir.

Son Sözler ve Kayıp

O meşhur final için Andrew, merdivenlerde otururken yanında bulunan doktora “Ana karada olmalıyız Chuck; burada iyi şeyler olmuyor” dediğinde, doktorun yüzü düşer. Andrew’in kafasında kurduğu hikayeye inanmayı bırakmaya başladığını düşünür. Dr. Cawley, tedavinin işe yaramadığını belirtir. Doktorlar ise lobotomiye başlamalarına karar kılar. Ancak Andrew, izlendiğinin ve olan bitenin farkında olduğunu hisseder. Chuck’a “Merak etme ortak; bizi yakalayamazlar” der. Fakat Andrew, artık o hikayeye inanmamaktadır; ama hâlâ rol yapmasının sebebi, gerçeklere dayanamamasıdır. Çocukları ve eşinin ölümünden sonra hayat onun için anlamsızdır ve bu yüzden lobotomiye razı olmuştur. Her şeyi unutmak ve acısından kurtulmak için lobotomi istemektedir. Andrew, “Bizi yakalayamazlar” derken aslında onların iyileştiğini fark edemeyeceklerini söylemek istemiştir. Doktorlar ve polis lobotomi için yanlarına gelmiştir. Andrew burada sinema tarihinin en mükemmel repliklerinden birini söyler: “Bir şeyi merak etmeye başladım. Hangisi daha kötü, canavar olarak yaşamak mı yoksa iyi bir adam olarak ölmek mi?”

Umarım Zindan Adası incelemesini beğenmişsinizdir. -BBO Sinema